Wie is aansprakelijk als een kind gewond raakt op uw speeltoestel?

Zolang er niets gebeurt, stelt niemand de vraag wie er aansprakelijk is. Gebeurt er wel iets, dan komt de vraag binnen een dag, en dan telt vooral wat u kunt laten zien. Hieronder staan de vragen die beheerders van speeltoestellen daarover stellen, met antwoorden die uitleggen waar de regels vandaan komen en wat u vandaag al kunt regelen.

Dit artikel geeft algemene uitleg en is geen juridisch advies over een concrete zaak. Gaat het om een lopend geval, leg dat dan voor aan uw verzekeraar of aan een jurist.

De basis: waar de verantwoordelijkheid vandaan komt

Wie is aansprakelijk als een kind gewond raakt op een speeltoestel?

Er is geen antwoord dat altijd opgaat. In Nederland lopen er twee wegen naar aansprakelijkheid die bij speeltoestellen vaak samen worden bewandeld. De eerste is artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek, de onrechtmatige daad: heeft u zich gedragen zoals van een zorgvuldige beheerder verwacht mag worden? De tweede is artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek, de aansprakelijkheid voor opstallen: was de zaak in een toestand die het gevaar opleverde dat zich heeft verwezenlijkt?

Die tweede weg is voor beheerders de scherpste, omdat er niet eerst hoeft te worden aangetoond dat u iets fout deed. Het gaat om de staat van de zaak zelf. Daarom is de vraag of het toestel in goede staat verkeerde, en of u dat kunt onderbouwen, zo bepalend.

Wat betekent zorgplicht concreet voor een speelveld?

Zorgplicht is geen abstract begrip. Het is de optelsom van heel gewone handelingen: regelmatig kijken, gebreken vastleggen, ze binnen redelijke tijd verhelpen, een gevaarlijk toestel afsluiten en de fabrikant volgen in wat hij aan onderhoud voorschrijft. De technische uitwerking van wat veilig is, staat in de normenreeks NEN-EN 1176, waaraan uw keurder toetst.

De zorgplicht stopt niet bij de toestellen. Ook de bomen op uw terrein vallen onder dezelfde bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek, en voor bomen is Visual Tree Assessment de gangbare methodiek voor een periodieke veiligheidscontrole.

Helpt een bordje met "betreden op eigen risico"?

Een bordje neemt uw verantwoordelijkheid voor de staat van het toestel niet weg. Wat wel zin heeft, is duidelijke informatie die het gebruik stuurt: een leeftijdsaanduiding, een maximaal aantal gebruikers, een waarschuwing dat een toestel bij vorst glad is. Dat hoort bij zorgvuldig beheer. Een algemene uitsluiting van aansprakelijkheid is dat niet.

Bewijs: waarom het logboek de kern van uw positie is

Waarom vraagt een verzekeraar meteen het logboek op?

Omdat het logboek het enige stuk is dat laat zien wat u wist en wanneer u het wist. Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen verplicht de beheerder van een speeltoestel tot een logboek met keuringen, onderhoud, reparaties en ongevallen. Precies die vier stromen zijn wat een verzekeraar of een advocaat wil zien.

Zonder logboek staat u niet automatisch in het ongelijk, maar u staat wel met lege handen. Met een logboek kunt u laten zien dat er een ritme was, dat gebreken werden opgemerkt en dat er iets mee gebeurde. Wat er precies in dat logboek hoort, staat in de uitleg over wat het Warenwetbesluit van u als beheerder verlangt.

Wat als ik een gebrek wel had gezien, maar het nog niet was gerepareerd?

Dat is niet per definitie fataal. Wat telt, is of u redelijk heeft gehandeld tussen constatering en herstel. Een geconstateerd gebrek waarbij u het toestel diezelfde dag afzette met linten en een bord, en waarbij u de reparatie inplande, laat een heel ander beeld zien dan een gebrek dat maanden op een lijstje stond.

Leg daarom niet alleen het gebrek vast, maar ook de maatregel die u meteen nam. Twee zinnen zijn genoeg: wat u zag, wat u deed en tot wanneer het toestel dicht bleef.

Hoe lang moet ik dit allemaal bewaren?

Voor de bedrijfsadministratie geldt in Nederland een bewaarplicht van zeven jaar. Praktisch bewaart u de historie van een toestel zolang het toestel er staat, en daarna volgens uw eigen beleid. Een claim komt zelden op de dag van het ongeval binnen, dus bewaren is geen luxe.

Telt een aantekening achteraf ook?

Een aantekening die dagen later wordt bijgeschreven, is minder overtuigend dan een aantekening met een tijdstip en een foto van de dag zelf. Dat is een van de redenen waarom veel beheerders overstappen van losse notities naar een registratie waarin datum, naam en foto automatisch meelopen. Die afweging staat uitgewerkt in de vergelijking tussen een papieren ordner en een digitaal logboek.

Uitbesteden: wat blijft er van uw verantwoordelijkheid over?

Ik heb een onderhoudscontract, ben ik dan gedekt?

Een contract verdeelt het werk, niet de verantwoordelijkheid van de beheerder tegenover de bezoeker van uw terrein. U mag onderhoud en keuring uitbesteden, maar het logboek blijft van u en de vraag of het toestel veilig was, komt bij u terecht. Wat u er wel mee wint, is een goede afspraak: leg vast wie welke inspecties doet, met welke frequentie, en binnen welke termijn geconstateerde gebreken worden verholpen.

Het toestel is pas nog goedgekeurd, kan ik dan nog aansprakelijk zijn?

Ja. Een keuring is een momentopname. Tussen twee beoordelingen door kan een bout loskomen, kan de valdemping wegwaaien of kan iemand iets slopen. Daarom bestaat de visuele ronde naast de periodieke keuring: de keuring beoordeelt, de ronde bewaakt.

Het toestel stond er al toen wij het terrein overnamen. Maakt dat verschil?

Voor de verantwoordelijkheid als beheerder niet. Wie het toestel beschikbaar stelt aan kinderen, is degene die het bijhoudt. Praktisch betekent dit dat u bij een overname of een bestuurswissel meteen achter de ontbrekende papieren aangaat: goedkeuringsdocumenten, handleiding en de laatste keuringsrapporten.

Direct na een ongeval: wat legt u vast?

De eerste zorg is het kind. Zodra dat geregeld is, is er een half uur waarin u informatie vastlegt die later niet meer te reconstrueren is.

• Datum, tijdstip en weersomstandigheden.
• Welk toestel het betrof, met het nummer dat op het toestel staat.
• Wat er gebeurde, feitelijk beschreven, zonder conclusies over schuld.
• Foto's van het toestel en van de ondergrond, in de staat waarin u ze aantrof.
• Wie erbij waren en wie het als eerste zag.
• Welke maatregel u meteen nam: toestel afgezet, onderdeel verwijderd, ronde gelopen.

Mag ik foto's maken van het kind?

Wees terughoudend. Foto's van het toestel en de omgeving zijn wat u nodig heeft. Gegevens over de gezondheid van een persoon zijn bijzondere persoonsgegevens in de zin van artikel 9 van de Algemene verordening gegevensbescherming, en daar gelden strengere regels voor. Beschrijf wat er is gebeurd zakelijk, bewaar niet meer dan nodig en beperk wie erbij kan.

Moet ik het ongeval melden?

In het logboek hoort het ongeval sowieso thuis; dat vraagt het Warenwetbesluit. Daarnaast houdt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit toezicht op speeltoestellen en kan zij naar aanleiding van een melding of een ongeval langskomen. Ga bij een ernstig voorval na wat uw eigen organisatie en uw verzekeraar aan meldingen voorschrijven, en zorg dat het dossier klaarligt. Hoe u zo'n bezoek voorbereidt, staat in het stappenplan voor een onaangekondigde controle van de NVWA.

Per type organisatie: wat komt er nog bij?

Kinderopvang

Kinderopvang valt onder de Wet kinderopvang, locaties staan in het Landelijk Register Kinderopvang en de GGD inspecteert namens de gemeente. Houders moeten een veiligheids- en gezondheidsbeleid hebben dat actueel is en bekend bij de medewerkers, en werken met een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. In de dagopvang geldt het vierogenprincipe, en medewerkers vallen onder continue screening en moeten een Verklaring Omtrent het Gedrag hebben, die door Justis wordt afgegeven. Uw toestellogboek is het bewijsstuk waarmee u het buitendeel van dat veiligheidsbeleid onderbouwt.

Scholen en campings

Voor een schoolplein of een campingveld geldt hetzelfde Warenwetbesluit. Het verschil zit in het gebruik: een schoolplein kent piekmomenten met veel kinderen tegelijk, een camping kent wisselend toezicht en gasten die het terrein niet kennen. Stem de frequentie van uw rondes daarop af en leg die frequentie vast, zodat achteraf duidelijk is waarom u voor dit ritme koos.

Organisaties met personeel

Laat u medewerkers zelf onderhoud uitvoeren, dan speelt ook de Arbowet mee: elke werkgever moet een risico-inventarisatie en -evaluatie met plan van aanpak hebben. Werkgevers met ten hoogste vijfentwintig werknemers mogen daarvoor een erkend branche-instrument gebruiken en hoeven die inventarisatie dan niet te laten toetsen.

Wat u deze week al kunt doen

1. Controleer of elk toestel een nummer heeft dat ook in uw administratie staat.
2. Zoek per toestel de laatste keuring op en noteer welke gebreken nog openstaan.
3. Geef elk openstaand gebrek een verantwoordelijke en een streefdatum.
4. Spreek af waar meldingen binnenkomen en wie ze binnen een dag beoordeelt.
5. Leg vast wie er bij het dossier kan, zodat het niet bij één persoon ligt.

Dat zijn vijf handelingen van samen hooguit een middag, en ze veranderen uw positie bij een incident aanzienlijk. Wie deze werkwijze heeft opgeschreven en waarom, leest u op de pagina over de maker van Speeltoestelcheck.

Conclusie: u kunt een ongeval niet uitsluiten, uw dossier wel op orde hebben

Aansprakelijkheid draait bij speeltoestellen zelden om één beslissing en bijna altijd om een patroon: keek u regelmatig, zag u het, schreef u het op en deed u er iets mee? Dat patroon zichtbaar maken is precies waar een logboek voor bestaat. Met het toestellogboek van Speeltoestelcheck staan rondes, gebreken, reparaties en meldingen met datum en naam bij het toestel waar ze bij horen, zodat u na een incident niet hoeft te zoeken maar kunt tonen.

Wilt u weten hoe dat er voor uw terrein uitziet? Vul het contactformulier in en beschrijf kort wat u beheert. U krijgt binnen twee werkdagen persoonlijk antwoord, met een voorstel voor een demo waarin uw eigen speeltoestellen als voorbeeld dienen.